Tarih Ders Anlatımları

Balkan Antantı ve Sadabat Paktı

Balkan Antantı (9 Şubat 1934)

Türkiye’nin girişimleriyle Yunanistan, Yugoslavya, Romanya ve Türkiye arasında Balkanlarda sınırları, mevcut durumu koruma amaçlı 9 Şubat 1934’de Atina’da Balkan Antantı oluşturulmuştur.

Balkan Antantı’na Ortam Hazırlayan Gelişmeler:
İtalya’nın Balkanlarda ve Doğu Akdeniz’de yayılmacı siyaset izlemesi
Almanya’nın dünya barışını tehdit etmesi
Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunların çözümlenmesi
Türkiye’nin batı sınırını koruma çabası

Uyarı: Balkan devletleri arasında yer alan Bulgaristan, yayılmacı bir siyaset izlediğinden, Arnavutluk ise İtalya’nın denetiminde olduğundan Balkan Antantı’na katılmamıştır.

Balkan Antantı’nın Esasları :
Balkanlardaki sınırlar korunacak.
Bölgedeki mevcut durumu değiştirmek isteyenlere karşı önlemler alınacak.
Taraflar, antlaşmayı imzalamayan diğer Balkan devletleriyle birbirine haber vermeden siyasi bir harekette bulunmayacak.
Askeri bir müdahaleye karşı birlikte mücadele edilecek.

Balkan Antantı’nı Geçersiz Kılan Gelişmeler:

  • Batılı devletlerin, ekonomik ve siyasi yayılma politikaları izlemeleri,
  • 1937’de Yugoslavya’nın Bulgaristan ile dostluk antlaşması imzalaması
  • Yunanistan’ın İtalya ile yakınlaşması
  • Romanya’nın Almanya yanlısı bir siyaset benimsemesi
  • İkinci Dünya Savaşı’nın başlaması

Sadabat Paktı (8 Temmuz 1937)

Türkiye, Irak, Iran ve Afganistan arasında bölgesel barışı korumak amacıyla 8 Temmuz 1937’de İran’ın Sadabat Sarayı’nda imzalanmıştır.

Sadabat Paktı’na Ortam Hazırlayan Gelişmeler

İtalya’nın Habeşistan’ı işgal etmesi
Türkiye’nin doğu sınırlarını güvence altına almak istemesi
1930 yılında İngiltere’nin, Irak’ın bağımsızlığını tanıması
Türkiye’nin, Irak Hükümeti ile iyi ilişkiler kurması

Not: İran ile Irak arasında sorunların olması, SSCB’nin Afganistan’m pakta alınması konusunda ısrar etmesi, lrak’ın da Suudi Arabistan’m pakta alınmamasını istemesi, Sadabat Paktı’nın imzalanmasını geciktirmiştir.

Sadabat Paktı, Balkan Antantı’ndan farklı olarak üye devletlerin birbirlerini savunma amaçlı yapılan yardımlaşma antlaşması değildir.

Not: Suriye pakta katılmamıştır. Bunun nedeni Hatay Sorunu’nun çözümlenmemiş olmasıdır.

Sadabat Paktı’nın Esasları:

Taraflar birbirlerine saldırmayacak.
Devletler bağımsızlık haklarına saygılı olacak.
Bölgede barışı koruma amaçlı işbirliği yapılacak.
Taraflar arasındaki siyasi ilişkiler geliştirilecek.

İkinci Dünya Savaşı çıkınca Sadabat Paktı geçerliliğini yitirmiş, lrak’ta İngiliz kontrolü devam etmiş İran ise SSCB ve İngiltere tarafından işgal edilmiştir.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra SSCB tehlikesine karşı Orta Doğu’da Bağdat Paktı (1955) kurulunca Sadabat Paktı önemini kaybetmiştir.

Balkan Antantı ve Sadabat Paktı’nın Türkiye Açısından Önemi :
Türkiye’nin, Batı ile Doğu arasında köprü vazifesi gördüğünün en açık kanıtıdır.
Türkiye,bölge ve dünya barışına önemli bir katkı sağlamıştır,
Türkiye’nin bölge devletleri arasındaki saygınlığı artmıştır.
Türkiye, doğu ve batı sınır güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır.
Türkiye, ikinci Dünya Savaşı’na karşı önlem almıştır.

Yorum Alanı