Tarih Ders Anlatımları

Büyük Taaruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı

Büyük Taaruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı (26 Ağustos – 18 Eylül 1922)

Sakarya Savaşı‘ndan sonra Yunan ordusu savunma önlemleri almaya başlamıştır. Yunan savunma hatları­nı inceleyen İngiliz subayları Türklerin bu hatları geçemeyeceğini ve taarruz savaşı yapamayacaklarını söylemişlerdir.

Doğu ve Güney cephelerindeki birlikler Batı Cephe­si’ne aktarılmış ve Tekalif-i Milliye Emirleri tüm yurtta uygulanmıştır. Dışarıdan da silah ve mühimmat alı­narak Türk ordusuna taarruz eğitimi verilmiştir.

Büyük bir gizlilikle sürdürülen taarruz hazırları sonrasında savaş, 26 Ağustos 1922’de başlatmıştır. TBMM bile taarruzdan savaş başladıktan sonra haberdar edilmiştir. Taarruz Karşısında geri çekilen Yunan ordusu kısa süre için­ de Afyon’u Türk ordusuna bırakmıştır.

30 Ağustos 1922’de gerçekleşen Başkomutanlık Meydan Muharebesi‘ni Mustafa Kemal Paşa “Başkomu­tan” sıfatıyla yönetmiştir. Yunan ordusunun büyük bir kısmı bu savaşta imha edildiği için Yunan ordusunun yeni bir savunma hattı oluşturması önlenmiştir. Mustafa Kemal Paşa Türk birliklerine “Ordular ilk hedefi­niz Akdeniz’dir!” emrini vermiştir. Yunan ordusu, 9 Eylül sabahında İzmir’i boşaltmıştır. 18 Eylül’de ise Batı Anadolu tamamen Yunan kuvvetlerinden temizlenmiştir.

Büyük Taarruz’un Sonuçları

✧ Anadolu’da  Yunan  işgali sona ermiştir.

✧ Kurtuluş Savaşı’nın askeri safhası kapanmıştır.

✧ İtilaf devletlerinin TBMM’ye ateşkes teklifinde bulunmalarıyla Mudanya Ateşkes Antlaşması imza­lanmıştır.

Mudanya Ateşkes Antlaşması (3-11 Ekim 1922)

Yunan ordusunun Batı Anadolu’dan atılmasından sonra Türk ordusu İzmit ve Çanakkale bölgesine doğru ha­rekete geçerek işgal altındaki Boğazlar’ı ve Doğu Trakya’yı kurtarmak isteyince İngiltere, Boğazları savunmak için müttefiklerinden yardım talebinde  bulunmuş fakat bu talebi olumsuz karşılanmıştır. Böylece İngiliz Başbakanı Uoyd George  (Loyd Corc)’un  “Türk düşmanlığı” politikası iflas etmiştir. Bunun üzerine,  itilaf devletleri Mustafa Kemal Paşa’ya barış teklifinde bulunmuşlardır.

Görüşmelere İngiliz, Fransız, İtalyan temsilcileri ile TBMM adına ismet Paşa katılmıştır. Görüşmeye katılamayan Yunanistan yapılan antlaşmayı onaylamıştır.

Antlaşmanın Maddeleri

✧ Türk ve Yunan savaşı sona erecektir.

✧ Yunan ordusu Meriç Nehri’ne kadar olan Doğu Trakya’yı 15 gün içinde boşaltacaktır. Doğu Trakya’ya girecek olan itilaf kuvvetleri bölgeyi en geç bir ay içinde Türk ordusuna devredeceklerdir.

✧ TBMM, barış antlaşması imzalanıncaya kadar Trakya’da en çok 8.000 kişiden oluşacak bir jandarma kuvveti bulundurabilecektir.

✧ İstanbul, Boğazlar ve çevresinin yönetimi TBMM’­ ye bırakılacak ancak, itilaf devletleri barış antlaş­ması yapılıncaya kadar İstanbul’da kalacaklardır.

✧ Barış Antlaşması yapılıncaya kadar Türk ordusu, İzmit-Çanakkale hattının batısına geçmeyecektir.

Antlaşmanın Önemi

✧ Kurtuluş Savaşı’nın diplomatik safhası başla­mıştır.

✧ Diplomatik görüşmelerle Edirne, Tekirdağ ve Kırklareli (Doğu Trakya) Yunan işgalinden kur­tarılmıştır.

✧ Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul’un TBMM’ye bırakılması Osmanlı Devleti’nin hu­kuki varlığını sona erdirmiştir.


Örnek Soru

Mudanya Ateşkes Antlaşması’nda “İstanbul ve Boğazlar, TBMM Hükümeti yönetimine bırakı­lacak ancak, kalıcı barış imzalanıncaya kadar itilaf devletleri askerleri İstanbul’da kalacak” mad­desinin yer  almasının;

I. TBMM’nin ülke genelinde otoritesinin artması,

II. Osmanlı Devleti’nin hukuken sona ermesi,

III. Kapitülasyonların  kaldırılması

durumlarından  hangilerine ortam hazırladığı savunulabilir?

A) Yalnız I

B) Yalnız II

C) Yalnız lll

D) I ve II

E) I, II ve III

Doğru Cevap: D

Kullanılan görsel kaynak: http://www.anitkabir.tsk.tr/03_muzeler/panoramalar_ve_yagli_boya_tablolar.html

Yorum Alanı