Tarih Ders Anlatımları

I. Dünya Savaşı Başlıyor: Osmanlı Devleti’nin Savaşa Katılması

İtilaf ve İttifak Bloklarının Oluşumu

İtalya ve Almanya’nın siyasi birliklerini sağlaması, Avrupa devletleri arasında dengenin bozulmasına neden oldu. Avrupa ortasından gittikçe güçlenen Almanya; İtalya ve Avusturya’yı kendi yanına çekerek Üçlü ittifak’ı kurdu (1883). İngiltere, gittikçe güçlenen Almanya’yı kendisi için rakip gördüğünden dolayı, 1894’te Rusya ile yardım antlaşması imzaladı. Bu gru­ba 1907 yılında Fransa’da katılınca “Üçlü itilaf” kurulmuş oldu.
Savaş başladıktan sonra bu bloklar arasında değişiklikler olmakla beraber yeni katılanlar da olmuştur. İttifak grubuna Osmanlı Devleti ve Bulgaristan katılırken, İtalya savaş başladıktan sonra tarafsızlığını ilan etmiş daha sonra da İtilaf devletlerine katılmıştır.İtalya’dan başka, ABD, Sırbistan, Yunanistan, Japonya ve Romanya gibi devletler de katılmıştır.

OSMANLI DEVLETi’NiN SAVAŞA KATILMASI

Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşına Katılması

Almanya, geniş topraklara ve Sömürgelere sahip itilaf dev­letlerini cephelerde yenebilmek için yeni ittifaklara ihtiyaç duymuş ve bu amaçla Osmanlı Devleti’ni kendi yanında savaşa sokmak için çalışmalara başlamıştır.

Osmanlı yöneticileri ise savaştaki gelişmeleri yakından izlemekteydi. Alman ordularının ilk başlarda cephelerde önemli başarılar kazanması. Osmanlı yöneticileri arasında savaşın Almanya tarafından kazanılacağı fikrinin güçlenmesine ne­den oldu.

Osmanlı Devleti, savaş öncesinde İngiltere ve Fransa ile ittifak yapmak istemiş, ancak bu devletler Osmanlı Devleti üzerindeki siyasi çıkarlarından dolayı bu teklifi kabul etmemiş­lerdir. Bu durum uluslararası siyasette yalnız kalan Osmanlı Devleti’nin Almanya ile yakınlaşmasında etkili olmuştur.

I. Dünya Savaşı’nın başlamasından sonra İngiliz donanma­sından kaçan Goben ve Breslaw isimli iki Alman zırhlısı Çanakkale önlerine kadar gelince, Osmanlı yöneticileri bu gemilerin satın alındığını ve mürettebatının Osmanlı uyruğuna girdiğini açıklamıştır. Kısa bir süre sonra da bu iki gemi Osmanlı yönetiminde olan İttihat ve Terakki Partisi’nin yöneticilerinin izniyle Rusya’nın Karadeniz’deki limanlarını bombala­yınca Rusya, Osmanlı Devleti’ne savaş açmış ve böylece Osmanlı Devleti savaşa girmiştir.

Birinci Dünya Savaşı’na Osmanlı Devleti’nin girmesiyle ilgili Mustafa Kemal Atatürk Bizim Cihan Harbi’ne girmemiz, ib­ret verici safhalardan geçerek tahakkuk etmiştir. İtilaf devlet­lerinin bize harp ilan etmelerini hazırlayan hadiseleri, hükümet başkam bir emri vaki olarak kabul etmek mecburiyetinde kalmıştır..Birinci Cihan Harbi ne Meclis kararı olmaksızın girmişizdir. Devlet Başkanı’nın haberi yoktur, kabine üyelerinin haberi yoktur.  ifadelerine yer vermiştir.

Osmanlı Devleti’nin savaşa girmesiyle:

  • Yeni cepheler açılmış ve savaş daha geniş bir alana ya­yılmıştır.
  • Osmanlı padişahı ve aynı zamanda Müslümanların halife­si olan V. Mehmet Reşat “Kutsal Cihat” ilan etmiştir.
  • Almanya’nın cephelerdeki yükü hafiflerken, itilaf devletleri hem cephelerde, hem de Müslüman halkın yaşadığı sömürgelerinde zor duruma düşmüşlerdi.
  • İngiltere, Kıbrıs’ı işgal ettiğini açıklamıştır.
  • Osmanlı Devleti birçok cephede birden savaşmak zorunda kalmıştır.
  • İtilaf devletlerinin, Osmanlı topraklarını paylaşmak için kendi aralarında “gizli antlaşmalar” yapmalarına ortam hazırlanmıştır.
  • Savaşın süresi uzamıştır.

Örnek Soru

Birinci Dünya Savaşı öncesinde Avrupalı devletler arasında itilaf ve ittifak blokları oluşmuştur.

Bu duruma aşağıdakilerden hangisinin neden olduğu savunulabilir?

A) Devletler arasındaki çıkar çatışmalarının

B) Avrupa’da demokratik yönetimlerin güçlenmesinin

C) Bazı ülkelerde azınlık sorunlarının devam etmesinin

D) Kalıcı barış ortamının oluşturulmak istenmesinin

E) Bilimsel çalışmaların artmasının

Doğru Cevap: A

Fotoğraflar: Frédéric Duriez (Makale de yer alan fotoğraflar – Fransız askerleri)

Yorum Alanı