Tarih Ders Anlatımları

Lozan Konferansı ve Barışı Maddeleri ve Önemi Nedir?

Lozan Konferansı ve Barışı Maddeleri ve Önemi Nedir?

  • Yunan’ın yaptığı tahribatı dünya kamuoyuna göstermek için Türkiye konferansın İzmir’de yapılmasını istese de, uluslararası tarafsız bir bölge olan İsviçre’nin Lozan kenti konferans için seçilmiştir.
  • Görüşmeyi yürütecek komisyon başkanlığına Batı Cephesi’ndeki başarıları ve Mudanya’daki diplomatik başarısı nedeniyle İsmet İnönü seçilmiştir.
  • Heyette klasik Osmanlı diploma anlayışına, sahip olmayan kişiler yer almıştır. Batıya karşı taviz vermeye alışmış diplomasi yoktur.
  • Taviz verilmeyecek konular: Kapitülasyonlar Ermeni yurdu sorunu ve ordunun terhisi.

TARAFLAR

  • TBMM
  • İngiltere
  • Fransa
  • İtalya
  • Japonya
  • Romanya
  • Yunanistan
  • Yugoslavya

Boğazlar için katılanlar

  • Sovyet Rusya
  • Bulgaristan

Gözlemci

  • ABD

Konferansın açılış konuşmasında, İsmet İnönü’nün “Efendiler çok ıstırap çektik çok kan akıttık, bütün medeni milletler gibi hürriyet ve istikbal istiyoruz.” sözü ulusunu yücelttiğini ve uluslararası eşitlik istendiğini vurgular.

  • Konferans 20 Kasım 1922’de başlar; Kapitülasyonlar, dış borçlar gibi konularda anlaşmaya varılmayınca 4 Şubat 1923’te kesintiye uğrar.
  • Konferans kesintide iken
    • İzmir İktisat Kongresi toplanır.
    • Seçimler yapılarak ll.TBMM dönemine adım atılmıştır.
  • 2. Dönem görüşmeler 23 Nisan 1923’te başlar ve 24 Temmuz’da antlaşma imzalanır.

Lozan Antlaşmasına Göre

Sınırlar

  • 12 Ada’nın İtalya’ya Mısır ve Kıbrıs’ın İngiltere’ye ait olduğu kabul edilir.
  • Suriye sınırı için Ankara Antlaşması esas alınmıştır. (Hatay sınırlarımız dışındadır.)
  • Meriç Nehri Türk­ Yunan sınırı olacaktır.
  • Karaağaç  savaş tazminatı olarak Türkiye’ye bırakılacaktır.
  • Türkiye-lrak sınırı çözüme kavuşmaz sonradan yapılacak ikili görüşmelere bırakılır =>Musul sorunu nedeniyle
  • Bozcaada ve İmroz dışındaki Ege Adaları Yunanistan’da olacaktır. Türkiye’ye yakın olanlar silahsızlandırılacaktır.

Boğazlar

  • Başkanı Türk olan komisyon tarafından yönetilecek ve Türkiye boğazların iki yakasında asker bulundu­ramayacaktır. (Egemenliği­mize aykırı hükümdür.)

Kapitülasyonlar

  • Tüm kapitülasyonlar kaldırılmıştır.

Nüfus Mübadelesi

  • Batı Trakya Türkleri ile İstanbul ve Adaların yerli Rumları hariç Türk ve Rum nüfusu yer değiştirecektir.

Osmanlı Borçları

  • 1854’ten sonra düşen payı taksitli ve kağıt para olarak ödenecektir. Duyun-u Umumiye kaldırılır.

Azınlıklar

  • Ermeni meselesi ve yurdu reddedilmiştir.
  • Tüm azınlıkların ayrıcalıkları sona ermiş ve Türk vatandaşı sayılmışlardır.

Patrikhane

  • Türkiye’de kalmıştır. İdari-Adli-Siyasi ayrıcalıkları kaldırılmıştır.

Lozan Barış Antlaşması’nı genel değerlendirdiğimizde;

Bazı konular tavizsiz bir şekilde halledilmiştir.

  • Kapitülasyonlar
  • Ermeni Yurdu
  • Ordunun Terhisi
  • Azınlıklar

Bazı konularda tavizler verilmiştir.

  • Türkiye – Suriye sınırı =Hatay
  • Türkiye – Irak sınırı= Musul Boğazlar
  • Patrikhane

Tavizler olmasına rağmen bu antlaşma ile Türkiye, dünya devletleri arasındaki yerini almış ve tüm dünyaya bu durumu kabul ettirmiştir.

Bazı konular, Lozan sonrası gelişmeler ile çözüme ulaştırılmıştır. Bu konulardan Boğazlar ve Hatay sorunları lehimize, Musul sorunu ise aleyhimize çözümlenmiştir.

Bu antlaşma ile ilgili Atatürk’ün değerlendirmesi şudur: “Bu antlaşma irk ulusuna yüzyıllardan beri hazırlanmış ve Sevr antlaşması ile tamamlandığı sanılmış büyük bir suikastin önlenmesini bildiren belgedir.”

Yorum Alanı

1 yorum