Tarih Ders Anlatımları

Osmanlı Kuruluş Dönemi’nde Yaşanan Önemli Gelişmeler

Osmanlı Devleti’nin Kuruluş Dönemi ve Devletin Genel Özellikleri (1299-1453)

Osmanoğulları, Oğuzların Bozok koluna bağlı “Kayı” boyuna dayanır. Merv bölgesinden Ahlat civarına geçtiler, daha sonra da Bizans sınırında bulunan Söğüt ve Domaniç taraflarına yerleştirildiler. Anadolu Selçuklu Devleti’nin yıkıl­masıyla, İran’da bulunan Moğol-ilhanlı Devleti’ne bağlı olarak yaşayan Osmanlılar, 1335 yılında İlhanlıların yıkılmasıy­la tam bağımsız oldular.

Ertuğrul Gazi döneminde boy düzeninde yaşayan Os­manlılar, Osman Bey döneminde beylik, Orhan Bey döne­minde devlet ve II. Mehmet döneminde ise imparatorluk (çok ulusluluk) özelliği kazandılar.

Osmanlı Kuruluş Dönemi’nde Yaşanan Önemli Gelişmeler (1299- 1453)

Osman Bey (1299-1326)

Beyliğin bağımsızlığı ilan edildi. Ancak Osmanlı Beyliği’nin ilhanlılara vergi vermesi ve Osman Bey’in bastığı parada ilhanlıların ve Anadolu Selçukluları’nın da adının yer alması, beyliğin tam bağımsız alamadığını  göstermektedir.

Ahilerden ve tarikat şeyhlerinden alınan destekle batı yönünde seferler yapıldı. Yarhisar, Karacahisar, Bilecik, Mudurnu ve İnegöl civarı alındı.

Orhan Bey (1326-1362)

  • Beylikten devlete geçiş dönemidir.
  • Bursa alındı ve başkent yapıldı.
  • Bizans Ordusu Palekanon (Maltepe) Savaşı’nda (1329) yenilgiye uğratıldı. Üsküdar’a kadar olan topraklar alındı ve Bizans’ın Anadolu ile bağlantısı kesildi.

Orhan Bey döneminde devlet örgütlenmesinin temelleri atıldı:

  • Divan örgütü kuruldu.
  • Sancak teşkilatı oluşturuldu.
  • Vezirlik, Kadılık (Adli teşkilat) ve Subaşılık kurumları
  • “Yaya ve Müsellem” adlı ilk askeri teşkilat oluşturuldu.
  • Gümüş para (akçe) basıldı.
  • Vakıf teşkilatı kuruldu.
  • İznik’te ilk medrese kuruldu.

I. Murat (1362-1389)

Osmanlıların Balkanlar’a doğru genişlemesi, Balkan devletçiklerini tedirgin etti ve onların Osmanlılara karşı “Haçlı ittifakı” kurmalarına neden oldu. Amaç Osmanlıları Balkanlar’dan atmaktı.

Sırpsındığı Savaşı’nda Haçlı ittifakı ilk kez yenilgiye uğratıldı (1364). Bunun sonucunda Bulgaristan vergiye bağlandı ve Balkanlar’ın kapıları Osmanlılara açıldı.

I. Kosova Savaşı’nda Haçlı ordusu tekrar yenilgiye uğratıldı (1389). I. Murat savaş meydanında öldürül­dü.

I. Bayezit (Yıldırım)  (1389-1402)

Abbasi halifesinden “Sultan-ı İklim-i Rum” unvanı­nı aldı.

Müslümanların lideri konumundaki Halifenin, Yıldırım Bayezit’e Rum diyarının (Anadolu’nun) sultanı unva­nını vermesi, Osmanlı Devleti’nin Anadolu egemenliğine dinsel bir dayanak sağladığı için Anadolu Türk beyliklerinin yönetim altına alınmasını ve Anadolu Türk siyasal birliğinin sağlanmasını kolaylaştırmıştır.

Timur ile 1402 yılında Ankara Savaşı‘nı yaptı, an­cak kaybetti.

Nedenleri

  • Türk cihan egemenliği düşüncesinden dolayı iki hü­kümdarın birbirine üstünlük kurma mücadelesi
  • Anadolu beyliklerinin bağımsızlığına kavuşmak için Timur’u Osmanlılara karşı kışkırtması

Timur’dan kaçan Karakoyunlu Kara Yusuf Bey ile Bağdat emiri Ahmet Celayir’in Osmanlılara sığınması Batı sınırını güvence altına almak isteyen Timur’un, Yıldırım Bayezit’in oğullarından birini rehin istemesi.

Sonuçları

Osmanlı Devleti dağılma tehlikesi geçirdi.

Anadolu Türk siyasal birliği Timur’un bey­liklere topraklarını dağılmasıyla beyliklerin bir çoğu yeniden kuruldu.

İstanbul’un fethi gecikti ve Bizans’ın ömrü uzadı.

Osmanlıların kuruluş devri uzadı.

Osmanlıların Balkanlar’daki ilerleyişi bir süre (Bu arada Balkanlar’da toprak kaybı olmamıştır.)

Anadolu Moğollar tarafından yağmalandı. (Bursa’nın yağmalanması, Osmanlı kuruluş devrine ait belgele­rin yok olmasına neden olmuştur.)

Timur, Yıldırım Bayezit’in oğullarından Mustafa’yı beraberinde Semerkant’a götürdü.

Osmanlı Devleti’nde “Fetret Devri” başladı. 1402- 1413 yılları arasında on bir yıl süren bu dönemde, Yıldırım Bayezit’in oğulları Mehmet, İsa, Musa ve Süleyman arasında yoğun taht kavgaları yaşandı. On bir yıllık yönetim boşluğundan dolayı devlet yıkılmakla yüzyüze Bu kaos dönemi, Mehmet Çelebi’nin yönetime tek başına geçmesiyle sona er­di.

I. Mehmet (Çelebi)  (1413-1421)

Fetret Devri’ndeki saltanat kavgalarında kardeşleri­ne üstünlük sağlayarak, tek başına yönetime geçti ve dağılmakla yüzyüze gelen devleti tekrar toparladı. Bu nedenle Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu sayılmaktadır.

Timur’dan kaçıp gelen ve daha sonra Bizans’a sığınan kardeşi Mustafa Çelebi ile mücadele etti.

Anadolu ve Balkanları etkisi altına alan Şeyh Bed­rettin isyanı bastırıldı.

II. Murat (1421-1451)

Kardeşi Mustafa ve Bizans’ın kışkırttığı amcası Mustafa ile mücadele etti.

Germiyanoğulları, Aydınoğulları ve Hamitoğulları beyliklerini yönetim altına alarak, Anadolu Türk birliğini sağlama sürecini hızlandırdı.

İstanbul kuşatıldı. Selanik ve Yanya alındı.

Balkanlar’da yapılan savaşlarda pek başarılı oluna­madı. Macarlarla Edirne-Segedin  Antıaşması (1444) yapıldı. Bu anlaşmaya göre on yıl savaş yapılmayacaktı ve Sırbistan bağımsız olacaktı. Böylece Tuna Nehri batıda sınır oldu.

II. Murat, yönetimi küçük yaştaki oğlu II. Mehmet’e bırakınca, Haçlılar anlaşmayı ihlal ederek saldırıya geçtiler. Bunun üzerine II. Murat tekrar tahta geç­mek zorunda kaldı. Haçlı ordusu Varna Savaşı‘nda (1444) yenilgiye uğratıldı.

Macarların liderliğindeki Haçlı ordusu, Varna Savaşı’nın intikamını almak için saldırıya geçti. Ancak ya­pılan Kosova Savaşı’nda da (1448) Haçlılar ye­nilgiye uğratıldı.

Yorum Alanı