YKS-TYT Tarih

Tarih Bilimine Giriş

Tarihin Tanımı
İnsan topluluklarının zaman içindeki siyasi, sosyal, ekonomik ve dini faaliyetlerini, kültür ve uygarlıklarını, savaş ve barışlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini, yer ve zaman göstererek, neden – sonuç ilişkisi içerisinde, belgelere dayanarak, objektif (tarafsız) bir şekilde inceleyen bilime tarih denir.

Tarih Biliminin Konusu
Geçmişte yaşanmış olaylar içinde, insan topluluklarının yaşayışlarını ve nüfus hareketlerini etkileyen gelişmeler ile insanların neden olduğu olaylar ve bu olayların birleşmesinden ortaya çıkan olgular tarih biliminin konusu içine girer.

Olay: Tarihi süreç içinde, kısa süreli olarak ortaya çıkan gelişmelere denir; Malazgirt Savaşı,
Kavimler Göçü, Talas Savaşı gibi.

Olgu: Olayların sonuçlarına bağlı ortaya çıkan başlangıç ve bitiş tarihi belli olmayan uzun süreli gelişmelere denir. Anadolu’nun Türkleşmesi, Feodalitenin yaygınlaşması, İslamiyet’in
Türkler arasında yayılması gibi.

Tarih Biliminin Amacı
İnsanlığın zaman içinde geçirdiği olay ve olguları araştırarak ortaya çıkarmak ve elde edilen bilgileri yorumlayarak günümüz insanlığının hizmetine sunmaktır.

Tarihi Olayların Özellikleri
Tarihi olaylar geçmişte yaşanmıştır.
Olaylar belli bir coğrafi mekanda ve belli bir kronolojik zaman dilimi içerisinde meydana gelir.
Olaylar belgelere dayanır.
Tarihi olaylar tekrarlanamaz. Bu nedenle tarih araştırmalarında deney ve gözlem metodu kullanılamaz.
Olaylar tek bir nedene bağlı olarak açıklanamaz.
Çünkü olayların maddi veya manevi değişik nedenleri olabilir.
Olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisi tarihi olayların kesintisiz olarak devam etmesini sağlar.
Tarihi olayların belli bir kanun ve kuralı yoktur.
Tarihi olaylar hakkındaki bilgiler, bulunan yeni belgelerle değişebilir.

TARİH BİLİMİNİN YÖNTEMİ

Tarih bilimi, insan toplulukları tarafından meydana getirilen olayları incelediği için beşeri bilimler (sosyal bilimler)
içerisinde yer alır.
Beşeri bilimler, pozitif bilimlerden farklı bir araştırma yöntemine sahiptir. Pozitif bilimlerde deney ve gözlem metodu kullanılırken, beşeri bilimlerde belgelere
dayanılarak, anlama ve kavrama yöntemi kullanılır. Tarihi olaylar belgelere dayanılarak açıklanır. Belgeler yazılı ve yazısız diye ikiye ayrılmıştır. Yazılı belgeler yazının icadından günümüze kadar
geçen dönem içinde yazılan her türlü belgedir. Yazısız belgeler ise destanlar, atasözleri gibi sözlü belgelerin yanında, kullanılan araç gereçler, giyim eşyaları, barınaklar ve iskeletlerdir. Bu tür
belgeler özellikle tarih öncesi dönemleri açıklamada büyük bir öneme sahiptir. Tarihsel belgelerden edinilen bilgilere “kesin doğru” gözüyle bakılmamalıdır. Çünkü, daha sonra ortaya
çıkarılacak olayla ilgili farklı belgeler, mevcut bilgiyi değiştirebilir. Bu nedenle tarih bilimi, kendisini sürekli yenileyen, dinamik bir yönteme sahiptir.

Bir tarih araştırmacısının bir olayı ortaya koyabilmesi için şu sistematik yöntemi izlemesi gerekir:
Tarama (Kaynak Arama): Olaylarla ilgili yazılı yazısız bütün kaynaklar bulunup ortaya konmalıdır.
Tasnif (Sınıflandırma): Elde edilen belgeler belirli bir sistem dahilinde sınıflandırılmalıdır.
Tahlil (Çözümleme): Elde edilen belgeler geçmişe ait olduğu için günümüz insanının anlayacağı hale getirilmelidir.
Tenkit (Eleştiri): Eldeki belgelerin kaynak ve bilgi yönünden yeterli olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Terkip (Sentez): Eldeki belgeler veya bilgiler birleştirilerek eser ortaya konmalıdır.

Tarih Araştırmalarında Dikkat Edilecek Özellikler
Olayın üzerinden belli bir zaman geçmelidir. Böylece olayların sonuçları daha belirgin hale gelir.
Olayın meydana geldiği yerde araştırma yapılmalıdır.
Belgeler doğru olarak değerlendirilmeli ve tarafsız olarak açıklanmalıdır.
Geçmişte meydana gelen olaylar, olayın geçtiği dönemdeki gelişmişlik düzeyi ve değer yargıları göz önünde bulundurularak açıklanmalıdır.
Olaylar birbirlerini etkiledikleri için olaylar arasında neden sonuç ilişkisi kurulmalıdır.
Olayla ilgili değişik belgelerden yararlanılmalıdır. Böylece daha objektif değerlendirmeler yapılabilir.

TARİHİN SINIFLANDIRILMASI 

Araştırma ve öğrenmeyi kolaylaştırmak için tarih; zamana, mekana ve konularına göre sınıflandırmaya tabi tutulmuş ve bölümlere ayrılmıştır.

Zamana Göre Sınıflandırma
Olaylar kronolojik sıraya göre çağlara veya yüzyıllara ayrılarak incelenir. Örneğin Yeniçağ Tarihi, XIX. Yüzyıl Tarihi, Kanuni dönemi gibi.

Mekana Göre Sınıflandırma
Belli bir bölgenin tarihinin yazılmasıdır. Avrupa Tarihi, Türkiye Tarihi ve İstanbul Tarihi gibi.

Konuya Göre Sınıflandırma
Tarihin konulara ayrılarak yazılmasıdır. Tıp tarihi, sanat tarihi, felsefe tarihi gibi.

Tarih Çeşitleri

Genel Tarih: İnsanlığı ve olayları bir bütün halinde inceleyen tarihlerdir. Dünya Tarihi ve İnsanlık Tarihi gibi.

Özel Tarih: Olayları din, dil, ırk ve mekan farkı gözeterek inceleyen tarihlerdir. T ürk Tarihi ve İslam Tarihi
gibi.

Yorum Alanı

1 yorum